Monde

Siki, ameddakem yettwaḥeqren

Di lweqt ideg Siki isfuggul tarennawt-is, François deschamps d aqerru yerna d asleɣmay n Carpentier, ixdem kra yellan deg ufus-is akken ad iḥbes amennuɣ. Asmi i yettwazzem Siki imi idegger yiwen usleɣmay n umeddakel nniḍen, Tafidiralit Tafransist n ddakem, anida Deschamps illa d aεeggal, tekkes-as akkit arrazen-is d wayen irbeḥ ama di Fransa ama di Urupa.

ԑelqen-as amidag n ṭṭrad d cciεa n yigen, yuɣal-d ɣer uxeddim-is amezwaru , ddakem di Toulouse deg useggas n 1919 anida i d-iban akken iwata. Seld mi yettwassen di Lpari, Siki iwεer-as ad d-yaf ixṣimen d ayen i t-yeǧǧan ad iffeɣ ɣer berra. Di tmura yudren (Hulunda), imlal d Lijntje van Appeltere akked iga axxam. Mi yuɣal d ababat, issuget deg yimennuɣen anida irbeḥ aṭas, yerna yewwi-d aṭas n trennawin mgal imeddakmen(boxeurs) Irufiyen armi i yuɣal d win ara ḍemεen ad yili d alɣuɣ amaḍlan neɣ n ddunit merra. 24 di Ctember 1922 deg unnar n Bufalo, Siki issexleε ddunit mi iqubel Axṣim-is, win εecqen medden merra, Georges carpentier. Amennuɣ-nni ixleq-d aṭas n umǧadal, ɣef wamek zemren ad d-yili umsefham akken anefray ad iḥkem s lexṣara n Siki, maca imferǧen ttuɣun armi i yuɣal unefray ɣer deffir. S wakka,, tafriqt terna Turuft s ddakem amsadur.

Nɣan-t acku isneḥcam Fransa. Qim yid-i akken ad d-tegzuḍ.  Aql-aɣ di Saint-Louis, Sinigal. Deg useggas n 1897, yiwen ugrud ilul-d s ddaw n ssenǧaq afransis ur t-nquder ara am umdan. Isem-is? Louis Barifal, maca ddunit tessen-it s yisem n Batling Siki. Mi yella d anubi, iwweḍ ɣer fransa anida ixeddem da d dihin, d ixeddimen imecṭaḥ, yettidir kan akken tella liḥala n wid i t-icuban. Syin ikcem ɣer ddakem, dɣa yeqqel d win i d tutlayt-is. D ddakem i tessidiren. Marsa, annar n Velodrome tecεel deg-s tmes. Sdat-s, George Carpentier, d taεencurt n tmurt, d lǧid n ṭṭrad, ɣas akken Siki ad t-iɣḍel ɣer lqaεa maca inezzurfa ur qbilen ara. Snulfan-d tarrayt swayes ara t-εezlen. Imnezhen ttuɣun. Ur nezmir ad nɣum ayen ibanen, ur nezmir ad nɣum iṭij s uɣerbal. Battling Siki d alɣuɣ amaḍlan. Argaz aberkan ara iɣeḍlen aṣaḍ amellal.I fransa tamhersant, d asneḥcam. Dɣa Siki yesbeggen-d iman-is s llebsa icebḥen, tameṭṭut tamellalt ɣer yidis-is, afus deg ufus. D ilelli maca fransa ur as-tettsemmiḥ ara. Dɣa terẓa-t. Ikfa umennuɣ, ulac ihedman i as-ikkaten afus, yettwaεzel, yettwahud, irab. Infa ɣer New York ass n 15 di Duǧember 1925. Batling Siki ufan-t immut s snat n terṣasin deg uεrur. Tasri tefra, ulac win yettwazmen, ulac win ittwaḍelmen. Akka i tḍerru d kra n wid iwumi ur tgi ara ccan tmurt-is, iddren ddaw n temhersa iḥeqqren. Alɣuɣ Amezwaru n ddakem n tefriqt iεedda iruḥ am nnda n tṣebḥit. Yettwanɣa, yettwattu acku iquzem tamhersa taḥeqqart i tella fransa di tallit-nni. Batling Siki ur illa ara kan d bab n lbunyat, illa d tiɣri n tlelli iwumi nebɣa ad neqmeḍ ṣṣut. Amezruy ttarun-t wid iqwan, dɣa tettun wid meḥquren ɣas mucaεen. Akka i teḍra deg waṭas n terewiḥin i yettu umezruy.